Yumuşak tavlama.

Ne yapıyoruz

Yumuşak tavlama

Yumuşak tavlama, A1 civarında gerçekleştirilen yüksek sıcaklıkta bir ısıl işlemdir. Adından da anlaşılacağı gibi işlemin amacı bir malzemeyi mümkün olduğunca yumuşak hale getirmektir. Yumuşak tavlama sonrasında malzeme yumuşak ve kolay işlenebilir bir yapıya sahip olacaktır.

Yumuşak tavlamanın faydaları

Dövme veya sıcak haddeleme gibi sıcak işlemlerden sonra soğumaya bırakılan yüksek karbon içerikli çeliklerin ve çoğu yüksek alaşımlı çeliklerin işlenmesi genellikle zordur. Yumuşak tavlama sertliği azaltır ve malzemenin işlenmesini kolaylaştırır. Düşük karbonlu çeliklerin yumuşak tavlanması (< 0,35 C) normalde kesme işlemleri için çok yumuşak ve yapışkan bir yapı ile sonuçlanacaktır.

Su verilmiş ve temperlenmiş çeliğin yeniden sertleştirilmesi sırasında sertleşme çatlakları oluşma riski, sertleştirme ve temperleme işleminden önce yumuşak tavlama yapılarak azaltılabilir.

Uygulamalar ve malzemeler

Yumuşak tavlama çelik üzerinde olduğu kadar bakır ve pirinç alaşımları üzerinde de gerçekleştirilebilir.

Yumuşak tavlama normalde yüksek karbon içeriğine sahip çeliklerde ve takım çeliklerinde daha yumuşak ve işlenmesi kolay bir yapı sağlamak için gerçekleştirilir.

Bakır ve pirinç parçaların soğuk şekillendirilmesi sırasında malzeme daha sert hale gelecektir. Soğuk şekillendirme ne kadar büyük olursa, malzeme o kadar sertleşecektir. Soğuk şekillendirmenin etkisi yumuşak tavlama ile ortadan kaldırılabilir.

Yumuşak tavlamadan sonra elde edilen sertlik, çelik türüne veya alaşım türüne bağlıdır.

Malzemeler tipik olarak yumuşak tavlanır:

• Çelik 170-300 HB
• Bakır 40-70 HV
• Pirinç 50-100 HV

Yumuşak tavlama işleminin ayrıntıları

Perlitik bir çelik yapının yumuşak tavlanması sırasında sementit lamelleri küreselleşerek yumuşak ferritik bir matris içinde küçük yuvarlak sementit parçacıkları oluşturur. Bu oldukça zaman alan bir difüzyon sürecidir ve ıslatma süresi normalde >4h. Küreselleştirme işleminden sonra bileşen yavaşça soğutulur (serbest).

İşlem sıcaklığı çelik alaşımına bağlı olarak normalde 700°C ile 900°C arasında seçilmelidir.

Yumuşak tavlama genellikle koruyucu gazlı bir fırında veya oksidasyon veya karbürizasyondan kaçınmak için vakumlu bir fırında gerçekleştirilir.

Bakır ve pirinç alaşımı için fiziksel süreç farklıdır ve yumuşak tavlama sıcaklığı bakır alaşımları için 300°C ile 650°C arasında ve pirinç alaşımları için 425°C ile 650°C arasındadır.